Εκδήλωση τιμής και μνήμης για τους αγωνιστές του 1821 στο Καστόρι

01.09.2025

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καστορείου «Πολυδεύκης» και η Ένωση Πνευματικών Δημιουργών Λακωνίας «Χείλων ο Λακεδαιμόνιος», σας προσκαλούν στην Εκδήλωση Τιμής και Μνήμης για τους Αγωνιστές του 1821 της τέως Κοινότητας Καστορείου (Καστόρι - Καστρί - Παρδάλι), το Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2025, ώρα 19:00, στην Αίθουσα Μπακή του Πνευματικού Κέντρου της Ενορίας Καστορείου Λακωνίας.

Ομιλητές θα είναι:

• Ο Δημήτριος Σπαντίδος, Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, με θέμα: «Η συμβολή των αγωνιστών της τέως Κοινότητας Καστορείου Λακωνίας στην Επανάσταση του 1821».

• Ο Νικόλαος Ι. Κουφός, συγγραφέας – ιστορικός ερευνητής, Πρόεδρος της Ένωσης Πνευματικών Δημιουργών Λακωνίας «Χείλων ο Λακεδαιμόνιος», με θέμα: «Η ιδιαίτερη συμβολή του Αναγνώστη Γ. Τζωρτζάκη στον Ιερό Αγώνα του 1821».

Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος

24.02.2021

Η επαναστατική προκήρυξη που κυκλοφόρησε στις 24 Φεβρουαρίου 1821 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας (σημερινό Ιάσι Ρουμανίας), σηματοδότησε την έναρξη της Επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Η προκήρυξη καλεί όλους τους Έλληνες να ξεσηκωθούν και αναφέρεται στους αγώνες που έκαναν οι ευρωπαϊκοί λαοί για να διώξουν τους τυράννους τους. Ακόμη, διαβεβαιώνει έμμεσα ότι η «Κραταιά δύναμις» (Ρωσία) θα βοηθήσει την Ελληνική Επανάσταση.

Η Προκήρυξη

 «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος»

Ἡ ὥρα ἦλθεν, ὦ ἄνδρες Ἕλληνες!

Οἱ ἀδελφοί μας καὶ φίλοι εἶναι πανταχοῦ ἕτοιμοι· οἱ Σέρβοι, οἱ Σουλιῶται, καὶ ὅλη ἡ Ἤπειρος ὁπλοφοροῦντες μᾶς περιμένουν· ἂς ἑνωθῶμεν λοιπὸν μὲ ἐνθουσιασμόν! Ἡ Πατρὶς μᾶς προσκαλεῖ!

Ἡ Εὐρώπη προσηλώνουσα τοὺς ὀφθαλμούς της εἰς ἡμᾶς, ἀπορεῖ διὰ τὴν ἀκινησίαν μας· ἂς ἀντηχήσωσι λοιπὸν ὅλα τὰ ὄρη τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸν ἦχον τῆς πολεμικῆς μας σάλπιγγος καὶ αἱ κοιλάδες ἀπὸ τὴν τρομερὰν κλαγγὴν τῶν ἁρμάτων μας. Ἡ Εὐρώπη θέλει θαυμάσει τὰς ἀνδραγαθίας μας οἱ δὲ τύραννοι ἡμῶν τρέμοντες καὶ ὠχροὶ θέλουσι φύγῃ ἀπ᾿ ἔμπροσθέν μας.

1η Απογραφή του Ελληνικού Κράτους

H πρώτη απογραφή Ελληνικού Κράτους, πού έγινε στα χρόνια του Όθωνα, βρήκε την Eλλάδα με 693.592 κατοίκους (156.823 οικογένειες). Η Αθήνα δεν ήταν τότε παρά μια μικρή πόλη με 7.177 κατοίκους, ενώ ο Πειραιάς μαζί με το Φάληρο και την παραλιακή ήταν ένα πολύ μικρό χωριουδάκι που είχε μόνον 46 κατοίκους (8 οικογένειες), στους οποίους μάλιστα συμπεριλαμβάνονταν και οι καλόγεροι της Μονής του Αγίου Σπυρίδωνος.

Mέχρι σήμερα υπάρχουν υποψίες ή ακόμη και βεβαιότητα ότι η πρώτη απογραφή πρέπει να έγινε το 1834 και 1835. Πρώτος ο Φρέντερικ Στρόνγκ σε αξιόλογη μελέτη του για την Eλλάδα, η οποία δημοσιεύθηκε το 1842 έγραψε ότι πραγματοποιήθηκε απογραφή το 1834 και 1835 και ακολούθησε ο καθηγητής Aνδρέας M. Aνδρεάδης, ο οποίος, αντιγράφοντας τον πρώτο, έκανε την ίδια παρατήρηση. Kαι οι δύο μάλιστα παρέθεσαν γενικά στοιχεία γράφοντας ότι ο πληθυσμός της τότε Eλλάδας, ανερχόταν από 650.000 μέχρι 670.000 περίπου. H ιστορία της απογραφής εκείνης είναι πλούσια αλλά τα τεκμήρια που απέμειναν δυσεύρετα. Bρίσκονται διεσπαρμένα σε εκατοντάδες φακέλους στα Γενικά Aρχεία του Kράτους και ειδικώτερα στο Yπουργείον Eσωτερικών του Oθωνικού Aρχείου.

Η Αλευρού του 1922

‘Οτε τά Περιβόλια κατωκούντο υπό τών Τούρκων πρό τής Επαναστάσεως τού 1821, είς τήν Αλευρού κατοικούσαν αί εξής οικογένειαι έξ όσων ηδυνήθην νά μάθω:

1. Οικογένεια Ζαβρέων, ό Παπούς μου Ηλίας καθ’ ό καί προύχοντας τού χωριού μετά τών αδελφοεξαδέλφων του.

2. Ό Παπούς μου Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, σύζυγος τής πενθεράς μου, προύχοντας καί Γραμματεύς τών Τουρκοαρχείων Περιβολίων.

3. Αναγνωστέοι οίτινες σήμερον ονομάζονται Κουτσογεωργέοι, διότι είς Γ. Κουτσογεώργης εκουτσάθηκε, καί διά τήν πάθησίν του αυτήν, τόν εφώναζαν Κουτσογεώργη, κι έμεινε τό όνομα.

4. Πραβασιλέοι.

5. Καλοτυχαίοι, λεγόμενοι σήμερον Αντωνοπουλαίοι, διότι βαπτιζόμενον ένα τόν ωνόμασαν Αντώνη τόν οποίον καί ενθυμούμαι.

6. Βαρναβελαίοι.

Οί λοιποί, είνε όλοι ξένοι, από διάφορα μέρη ελθόντες μετά τήν έκ τών Περιβολίων φυγήν τών Τούρκων. (Πώς ήλθον οί Τούρκοι, πότε, καί πώς έφυγαν, θά τά περιγράψη ή ιστορία τών Περιβολίων).

Ωνομάσθη Αλευρού, διότι είχε πολλούς μύλους. Τόν πρώτον μύλον κατασκεύασε μία χωρική, καί επειδή αύτη εξήρχετο πάντοτε έκ τού μύλου έχουσα τά φορέματά της αλευρωμένα, τήν εφώναζαν «Α λ ε υ ρ ο ύ». Καί μέ τήν ονομασίαν αυτήν εβαπτίσθη κατόπιν τό χωριό.

Οριστικός Εκλογικός Κατάλογος του Δήμου Πελλάνης του έτους 1872

Στην συλλογή των Γενικών Αρχείων του Κράτους, φυλάσσονται οι εκλογικοί κατάλογοι της επαρχίας Λακεδαίμονος των ετών 1872 και 1873. Την περίοδο εκείνη ο Δήμος Πελλάνης, με έδρα το Γεωργίτσι και Δήμαρχο τον Αθανάσιο Αναγν. Γκουζούλη, αποτελείτο από τα χωριά Γεωργίτσι, Αγόριανη, Ρεγκόζενα, Λογγανίκο, Καλύβια (σημερινή Πελλάνα), Παρδάλι, Περιβόλια και Αλευρού. Δικαίωμα ψήφου τότε, είχαν μόνο οι άνδρες ηλικίας άνω των 21 ετών και γι’ αυτό στους καταλόγους δεν υπάρχουν ονόματα γυναικών.

Στον Εκλογικό κατάλογο με ημερομηνία 8 Αυγούστου 1872 είναι εγγεγραμμένοι: 572 από το Γεωργίτσι, 108 από την Αγόριανη, 71 από τα Ρεγκόζενα, 254 από τον Λογγανίκο, 63 από τα Καλύβια, 20 από το Παρδάλι, 58 από τα Περιβόλια και 101 από την Αλευρού.

Στον Εκλογικό κατάλογο με ημερομηνία 20 Νοεμβρίου 1873 είναι εγγεγραμμένοι: 532 από το Γεωργίτσι, 104 από την Αγόριανη, 67 από τα Ρεγκόζενα, 239 από τον Λογγανίκο, 56 από τα Καλύβια, 21 από το Παρδάλι, 52 από τα Περιβόλια και 95 από την Αλευρού.

Από τον εκλογικό κατάλογο του 1872 έχουμε αντιγράψει τα στοιχεία των ψηφοφόρων της Αλευρούς διατηρώντας την ορθογραφία του πρωτοτύπου.

Η μάχη της Αλευρούς - 21 Σεπτεμβρίου 1825

Τον Ιούνιο του 1825 ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης μπροστά στον κίνδυνο της εισβολής του Ιμπραήμ πασά στην Λακωνία, αποφασίζει την ανασυγκρότηση του στρατοπέδου των Βερβένων (Βόρειος Πάρνωνας) και την δημιουργία ενός νέου στο Γεωργίτσι (Βόρειος Ταΰγετος, μεταξύ Γεωργιτσίου, Λογκανίκου και Δυρραχίου). Στο στρατόπεδο του Γεωγριτσίου, το οποίο διοικείτο αρχικά από τον Αποστόλη Κολοκοτρώνη και κατόπιν από τον Νικηταρά, είχαν συγκεντρωθεί οπλαρχηγοί και περίπου 2.000 άνδρες από τα χωριά της Πάνω Ρίζας*, τα Πισινοχώρια και από την περιφέρεια του Λεονταρίου.

Ο Ιμπραήμ στις 21 Αυγούστου 1825 ξεκίνησε από την Τριπολιτσά (Τρίπολη) με ισχυρό στρατό Αιγυπτίων και δια μέσου Τεγέας και Μανθυρέας φτάνει στα Βέρβενα. Εκεί δεν συναντά καμία αντίσταση από το εκεί στρατόπεδο, το οποίο είχε διαλυθεί λόγω κακών συνεννοήσεων ως προς τις θέσεις άμυνας. Από εκεί προχωρά προς την Αράχωβα (Καρυές) και δια μέσου Βουρλιά (Σελλασία) και Μπασαρά (Βασσαρά) περνά τον Ευρώτα και προς στο τέλος του Αυγούστου μπαίνει στον Μυστρά. Ούτε εκεί συνάντησε αντίσταση καθώς όλοι οι κάτοικοι του Μυστρά είχαν εγκαταλείψει την πόλη την οποία ο Ιμπραήμ λεηλάτησε και πυρπόλησε.

«Ο Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο» του Κωνσταντίνου Λ. Κοτσώνη

Πρώτη Εισβολή τού Ιμπραήμ είς Λακωνίαν 

Σεπτέμβριος 1825

Πρός Μυστράν καί Πάνω Ρίζαν

Ο Ιμπαήμ, μετά τήν αποτυχίαν του είς Μπαρδουνοχώρια, κινείται πρός Βορράν. Η δράσις του κατά τάς επομένας ημέρας - Σάββατον 19 καί Κυριακήν 20 Σεπτεμβρίου - είναι σκοτεινή. Δέν υπάρχουν ειδήσεις περί τών ενεργειών του. Τό πιθανώτερον είναι ότι κατά τάς δύο αυτάς ημέρας κινείται από Βασιλοπέρασμα πρός Μυστράν καί βορείως, μέχρι τό «Γεφύρι τού Κόπανου», δηών τούς εκατέρωθεν τού Ευρώτα κατωκημένους τόπους, όσους δέν είχε καταστρέψει κατά τήν εκείθεν πρό ημερών διέλευσίν του.

Είς τό ανωτέρω διήμερον εντάσσεται καί τό ακόλουθον συμβάν: «Ευρεθείς ό Στάικος (Σταϊκόπουλος) μία ώρα μακράν τού Βέροια Μπασαρά, όπου ήρχετο ένα μέρος Τουρκών διά νά αιχμαλωτίση τινάς φαμίλιας καί γιδοπρόβατα, ώρμησεν ό Στάικος μέ τούς 40 εναντίον τών Τουρκών καί τούς έτρεψεν είς φυγήν, όπου εφόνευσε καί ολίγους Τούρκους, αλλ΄ έσωσε καί όλα τά γυναικόπαιδα καί ζωντανά. Οί έν Βέροια Μπασαρά δέν ήτον γνωστά τά τού Στάικου, ειδέ ήθελαν υπάγει είς βοήθειάν του, καί ήθελε προξενήσουν μεγάλην βλάβην είς τούς Τούρκους, διότι ό Στάικος δέν τούς ειδοποίησε». Έκ τής πρώτης παραγράφου τού ανωτέρω κειμένου, εντοπίζεται τό επεισόδιον είς τήν περιοχήν μεταξύ Μπασαρά καί μονής Αγίων Τεσσαράκοντα. Έκ τής δευτέρας παραγράφου, συνάγεται ότι ή ανωτέρω ενέργεια εγένετο τήν Κυριακήν 20 Σεπτεμβρίου, καθ' όσον τήν ημέραν αυτήν μετέβη τό κύριον σώμα τών Ελλήνων μετά τού Κολοκοτρώνη είς Βέροια, τήν προηγουμένην ευρίσκετο είς Καστάνιτσαν Πραστού.

Ηρωικώς Πεσόντες

1821 - Ο Ξεσηκωμός του Γένους

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 είναι ένας μεγάλος σταθμός όχι μόνο της νεοελληνικής ιστορίας αλλά και της ευρωπαϊκής. Ο Ρήγας Βελεστινλής, σπουδαία προσωπικότητα της ελληνικής διανόησης της διασποράς, συνέλαβε το σχέδιο για την Εθνική Παλλιγγενεσία. Με τον επαναστατικό παιάνα «Θούριος» προσπαθεί να εμψυχώσει τους σκλαβωμένους και παροτρύνει όλους τους λαούς των Βαλκανίων να πάρουν τα όπλα εναντίον του τυράννου.

«Βούλγαροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί,

αράπηδες και άσπροι, με μια κοινή ορμή,

για την Ελευθερίαν να ζώσωμεν σπαθί» (Θούριος, στ. 45-47)

Η Άλωσις της Τριπολιτσάς και η συμβολή και συμμετοχή του Ιερού Κλήρου εις τον υπέρ της Ανεξαρτησίας Αγώνα

03.10.2013 

Υπό Αιδεσιμολογιωτάτου Δημητρίου Λυμπεροπούλου Εφημερίου Ιερού Ναού Προφ. Ηλιού Τριπόλεως

Η ανάμνησις ιστορικών γεγονότων και εμπειριών του παρελθόντος, τα οποία συντηρούν την Εθνικήν μας μνήμην, και ζωογονούν το Έθνος, όπως η Άλωσις της Τριπολιτσάς, δεν πρέπει να σημάνει απλώς και μόνον, έναν τυπικόν εορτασμόν ηρωικών πράξεων, των Ελλήνων, αλλά να είναι μια αναγνώρισις, ως και επισήμανσις της βαθυτέρας σημασίας και της συμβολής αυτών των γεγονότων εις την πορείαν του Έθνους.

Προσλαμβάνουν δε βαθύτερον νόημα, και ιδιαιτέραν σημασίαν, όταν δι’ αυτών των γεγονότων, επιδιώκεται ο παραδειγματισμός των νεωτέρων γενιών, ως και η διδαχή του υπερτάτου καθήκοντος, και της θυσίας, υπέρ των ιδανικών του δικαίου και της Ελευθερίας.

Περί συστάσεως δημοτικού σχολείου εν τω δήμω Πελλάνης